Wat heksen doen
In de zestiende eeuw probeerde een Engelse schrijver, Reginald Scot, op te schrijven wat er over heksen bekend was. Hij schreef:
We lezen over drie soorten heksen die door mensen van vroeger en nu worden herkend. De eerste soort, zo zeggen ze, kan schade aanrichten en niet helpen. De tweede soort kan helpen en geen leed veroorzaken. De derde soort kan zowel helpen als schaden.
Onder de heksen die schade aanrichten, bestaat een soort die beestachtiger is dan alle beesten, met uitzondering van wolven: want deze verscheuren en verslinden hun eigen jongen.
Zij zijn het die hagel, stormen en gevaarlijk weer ontketenen, zoals bliksem en donder, enzovoort.
Zij maken mannen, vrouwen en dieren onvruchtbaar.
Zij zijn het die zich onzichtbaar maken en kinderen in het water gooien, terwijl deze met hun moeder een wandeling maken.
Ze kunnen paarden doen steigeren, totdat ze hun ruiter afwerpen.
Ze kunnen de geest van rechters zo beïnvloeden, dat dezen niet het vermogen hebben hen te veroordelen.
Zij kunnen zichzelf en anderen de kracht geven te zwijgen als ze gemarteld worden, en de gave die martelingen niet te voelen.
Ze kunnen het beven van handen veroorzaken, verloren en verborgen zaken laten zien, alsof deze aanwezig waren, en toekomstige gebeurtenissen voorspellen.
Ze kunnen de geest van de mens verstoren en daardoor liefde en haat opwekken.
Ze kunnen door bliksem en donder doden wie ze willen.
Ze kunnen de mens zijn moed ontnemen en het vermogen zich voort te planten.
Ze kunnen zorgen dat vrouwen een miskraam krijgen en het kind in de moederschoot doden, zonder dat ze daartoe een tastbaar middel hebben toegepast, inwendig of uitwendig.
Ze kunnen met hun blik mens en dier doden.
Deze opsomming van Reginald Scot is niet eens volledig. Er waren nog veel meer dingen waar heksen in zijn tijd van beschuldigd werden. Wel is duidelijk dat Scot eraan twijfelde of ze wel waar waren. Hij vroeg zich af waarom heksen, als ze zo machtig waren, altijd zo arm waren.
(Uit: P. Haining, Groot Heksenboek, Amsterdam, 1976)
vragen:
