Docentenhandleiding Heksen en heksenvervolgingen

Docentenhandleiding Heksen en heksenvervolgingen.

Inleiding.

Het onderwerp Heksen en heksenvervolgingen is gekozen omdat het de leerlingen in de tweede klassen, met name in de A-groepen, wat meer kan vertellen over de geschiedenis van Europa en over het geloof en bijgeloof in het verleden en heden.

In het werk komen o.a. naar voren:

de geschiedenis van de heksenvervolgingen zelf,
de redenen waarom er in de 16^e en 17^e eeuw anders werd gedacht over het christelijke geloof dan daarvoor,
overblijfselen in cultuur en (jeugd)literatuur in de tegenwoordige tijd.

Veel ervan zal door de docent moeten worden toegelicht en verduidelijkt. Vandaar ook de hiernavolgende aanvullende informatie.

Het gebruik.

Allereerst is het niet de bedoeling dat alle leerlingen persé alles moeten doen. Deze lessenserie is een soort leidraad. Docenten kunnen er van alles aan toevoegen en/of weglaten. Vooral op creatief gebied kan er van alles bij bedacht worden.

Leerlingen moeten er ook redelijk makkelijk individueel mee aan de slag kunnen. De stof is redelijk wisselend van niveau. De hoofdstukken zijn soms redelijk pittig, qua tekstbegrip. Je zult er als docent dan misschien ook zelf vragen bij moeten bedenken. Op het moment dat je hoofdstukken klassikaal voorbespreekt, is het misschien ook aan te raden een soort 'moeilijke woordenlijst' aan te leggen.

De bedoeling is wel dat er over het geheel toch ongeveer 20 lesuren of 5 weken mee gedaan moet/kan worden.

Twee teksten zijn afkomstig uit jeugdboeken. De Heksen van Roald Dahl is natuurlijk wel bekend, Simone van der Vlugt, de schrijfster van De Amulet, is een redelijk nieuwe schrijfster van historische jeugdromans. Aardig is dat het eerste een voorbeeld geeft van 'heksen nu' en de tweede een voorbeeld geeft van een meisje dat door 'anders' te zijn, wordt vervolgd.

Andere teksten komen uit een sprookjesboek (van Jacques Vriens), een populair werk over heksen en heksenvervolgingen (P. Haining) en een 'echt' geschiedenisboek (L. Dresen-Coenders).

De hoofdstukken zijn gebaseerd op een aantal historische werken, maar bovenal op een eigen werkstuk/literatuuronderzoek.

De belangrijkste werken waren:

K. Baschwitz, Heksen en heksenprocessen
N. Cohn, Europe's inner demons
L. Dresen-Coenders, Het verbond van heks en duivel
J. B. Russell, A history of witchcraft
K. Thomas, Religion and the Decline of Magic
H. Trevor-Roper, The European Witchcraze in the 16th and 17th centuries
A. Zwart & K. Braun, heksen, ketters en inquisiteurs

Plaatjes kwamen o.a. uit:

P. Haining, Het groot heksenboek
E. Maple, The dark world of witches,
J.-M. Salman, Heksen en hekserij

Jeugdboeken (een selectie):

Roald Dahl, De heksen.
Bies van der Ede, Bloed op de heksensteen.
Monica Furlong, Juniper.
Monica Furlong, Heksenkind.
Frank Herzen, Mijn moeder is een rode vlam.
Leonie Kooiker, De heksensteen.
Nina Rauprich, Lena is anders
Simone van der Vlugt, De amulet.

Over de amulet

Een boek over een meisje, Nina, dat in Würzburg wordt opgevoed door een oom en een tante. Haar vader en moeder zijn dood, de laatste is verbrand als heks. Het verhaal begint in 1630 als er weer op heksen wordt gejaagd. Er is ook oorlog. De Zweden trekken door het land. Opgejaagd door het bijgeloof wordt Nina uitgehuwelijkt. Ze moet naar haar toekomstige man reizen (ze is 13), maar besluit onderweg te vluchten. Zo beginnen haar omzwervingen. Ze ontmoet Max von Spee, een zwerver, wiens vrouw ook als heks is verbrand. Nina doet zich voor als jongen, maar Max heeft dat snel door. Ze trekken samen op tot Max' dood. Daarna sluit ze zich aan bij zigeuners. Met hen zwerft ze verder rond. Het zijn leuke avonturen, soms spannend. Aardig is dat Nina ook duidelijk last heeft van het een meisje zijn, zoals ongesteldheid. Ze doet me alleen soms/vaak ouder aan dan 13. Een leuk boek dus. Nina heeft een bepaalde 'gave' die haar af en toe inzicht geeft in wat mensen bezig houdt. Haar moeder had dat ook. Van haar moeder heeft ze een amulet, die ze altijd bij zich draagt. Zigeuners worden gepresenteerd als mensen die daar ook gevoel voor hebben. Het speelt zich af in Beieren, maar het doet vaak Nederlands aan.

Ruud Vermeer